ဇင့်အောက်ဆိုဒ်၏ အခြေခံဝိသေသလက္ခဏာများ-
◆ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ
ဇင့်အောက်ဆိုဒ်သည် ဇင့်အောက်ဆိုဒ်တစ်ခုအနေဖြင့် အမ်ဖိုတာရစ် အယ်ကာလိုင်းဂုဏ်သတ္တိများရှိသည်။ ရေတွင်ပျော်ဝင်ရန်ခက်ခဲသော်လည်း အက်ဆစ်များနှင့် အခြေခိုင်သောဘေ့စ်များတွင် အလွယ်တကူပျော်ဝင်နိုင်သည်။ ၎င်း၏မော်လီကျူးအလေးချိန်မှာ ၈၁.၄၁ ဖြစ်ပြီး အရည်ပျော်မှတ်မှာ ၁၉၇၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ မြင့်မားသည်။ အခန်းအပူချိန်တွင် ဇင့်အောက်ဆိုဒ်သည် အနံ့နှင့်အရသာမရှိသော ဆဋ္ဌဂံပုံသဏ္ဍာန်ပုံဆောင်ခဲများအဖြစ် ပေါ်လာလေ့ရှိပြီး တည်ငြိမ်သောဂုဏ်သတ္တိများရှိသည်။ အစာကျွေးမွေးရေးနယ်ပယ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်း၏ပေါင်းစပ်မှု၊ စုပ်ယူမှုနှင့် ဘက်တီးရီးယားပိုးများကို တိုက်ဖျက်နိုင်သောဂုဏ်သတ္တိများကို အဓိကအသုံးပြုသည်။ ဝက်ကလေးများ၏အစာတွင် ၎င်းကိုထည့်ခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ကြီးထွားမှုစွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုးတက်စေရုံသာမက ၎င်းတို့၏ဝမ်းလျှောခြင်းပြဿနာများကို ထိရောက်စွာကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။

◆အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် လမ်းကြောင်း
ဇင့်အောက်ဆိုဒ် ပမာဏများများစားသုံးခြင်းသည် ဝက်ကလေးကြီးထွားမှုစွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုးတက်စေပြီး ဝမ်းလျှောခြင်းကို ကာကွယ်ပေးကြောင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သက်သေပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လုပ်ဆောင်ချက်၏ အခြေခံမူမှာ အခြားဇင့်ပုံစံများထက် ဇင့်အောက်ဆိုဒ် (ZnO) ၏ မော်လီကျူးအခြေအနေကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤတက်ကြွသောပါဝင်ပစ္စည်းသည် ဝက်ကလေးများ၏ ကြီးထွားမှုကို ထိရောက်စွာ မြှင့်တင်ပေးပြီး ဝမ်းလျှောခြင်းကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ဇင့်အောက်ဆိုဒ်သည် ၎င်း၏ မော်လီကျူးအခြေအနေ ZnO မှတစ်ဆင့် ဝက်ကလေးကြီးထွားမှုနှင့် အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ ZnO ပမာဏများများစားသုံးခြင်းသည် အစာအိမ်နှင့် အူသိမ်တွင် အစာအိမ်အက်ဆစ်ကို ပျက်ပြယ်စေပြီး စုစည်းစေကာ အန္တရာယ်ရှိသော ဘက်တီးရီးယားများကို စုပ်ယူကာ ကြီးထွားမှုစွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုးတက်စေသည်။

အစာအိမ်၏ အက်ဆစ်ဓာတ်များသောပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဇင့်အောက်ဆိုဒ်သည်အစာအိမ်အက်ဆစ်နှင့် အက်ဆစ်-ဘေ့စ် ကြားနေဓာတ်ပြုမှုဖြစ်ပြီး ဓာတ်ပြုမှုညီမျှခြင်းမှာ ZnO+2H+→ Zn ² ⁺+H₂ O ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဇင့်အောက်ဆိုဒ် တစ်မိုလ်တိုင်းသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်အိုင်းယွန်း နှစ်မိုလ်ကို စားသုံးသည်။ ပုံမှန်ဇင့်အောက်ဆိုဒ် ၂ ကီလိုဂရမ်/တန်ကို ဝက်ကလေးများအတွက် ပညာရေးအစာထဲသို့ ထည့်ပါက၊ နို့ဖြတ်ထားသော ဝက်ကလေးများသည် နေ့စဉ် အစာ ၂၀၀ ဂရမ် စားသုံးသည်ဟု ယူဆပါက ၎င်းတို့သည် တစ်နေ့လျှင် ဇင့်အောက်ဆိုဒ် ၀.၄ ဂရမ်ကို စားသုံးမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဇင့်အောက်ဆိုဒ် ၀.၀၀၅ မိုလ်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်အိုင်းယွန်း ၀.၀၁ မိုလ်ကို စားသုံးမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် pH 1 ရှိသော အစာအိမ်အက်ဆစ် ၁၀၀ မီလီလီတာနှင့် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ညီမျှသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အစာအိမ်အက်ဆစ်နှင့် ဓာတ်ပြုသော ဇင့်အောက်ဆိုဒ်၏ ဤအပိုင်း (၇၀-၈၀%) သည် pH 1 အစာအိမ်အက်ဆစ် ၇၀-၈၀ မီလီလီတာကို စားသုံးမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် နို့ဖြတ်ထားသော ဝက်ကလေးများတွင် အစာအိမ်အက်ဆစ် နေ့စဉ်ထုတ်လွှတ်မှု၏ စုစုပေါင်း ၈၀% နီးပါးရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ စားသုံးမှုသည် အစာတွင်ပါဝင်သော ပရိုတင်းနှင့် အခြားအာဟာရဓာတ်များ၏ အစာချေဖျက်မှုကို ပြင်းထန်စွာ သက်ရောက်မှုရှိမည်မှာ သေချာပါသည်။

ဇင့်အောက်ဆိုဒ် ပမာဏ မြင့်မားစွာ သောက်သုံးခြင်း၏ အန္တရာယ်-
ဝက်ကလေးများ၏ နို့ဖြတ်ချိန်အတွင်း လိုအပ်သော ဇင့်ပမာဏမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 100-120mg/kg ဖြစ်သည်။ သို့သော် Zn²+ အလွန်အကျွံပါဝင်ခြင်းသည် အူလမ်းကြောင်း mucosal ဆဲလ်များ၏ မျက်နှာပြင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးပစ္စည်းများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ပြီး ကြေးနီနှင့် သံကဲ့သို့သော အခြားသဲလွန်စဒြပ်စင်များ စုပ်ယူမှုကို ဟန့်တားသည်။ ဤယှဉ်ပြိုင်မှုတားဆီးမှုသည် အူလမ်းကြောင်းရှိ သဲလွန်စဒြပ်စင်များ၏ ဟန်ချက်ညီမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပြီး အခြားအာဟာရဓာတ်များ စုပ်ယူမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်။ သုတေသနပြုချက်များအရ ဇင့်အောက်ဆိုဒ် မြင့်မားစွာသောက်သုံးခြင်းသည် အူလမ်းကြောင်းရှိ သံဓာတ်များ စုပ်ယူမှုကို သိသိသာသာ လျော့ကျစေပြီး ဟေမိုဂလိုဘင်ဖွဲ့စည်းမှုနှင့် ပေါင်းစပ်မှုကို ထိခိုက်စေကြောင်း ပြသထားသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဇင့်အောက်ဆိုဒ် မြင့်မားစွာသောက်သုံးခြင်းသည် metallothionein ထုတ်လုပ်မှုကိုလည်း အလွန်အကျွံဖြစ်စေနိုင်ပြီး ၎င်းသည် ကြေးနီအိုင်းယွန်းများနှင့် ဦးစားပေးပေါင်းစပ်ကာ ကြေးနီချို့တဲ့မှုကို ဖြစ်စေသည်။ ထို့အပြင် အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်တွင် ဇင့်အဆင့် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခြင်းသည် သွေးအားနည်းခြင်း၊ အသားအရေဖြူဖျော့ခြင်းနှင့် ဆံပင်ကြမ်းတမ်းခြင်းကဲ့သို့သော ပြဿနာများကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။

◆အစာအိမ်အက်ဆစ်နှင့် ပရိုတင်းအစာခြေခြင်းအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
ဇင့်အောက်ဆိုဒ်သည် အနည်းငယ် အယ်ကာလိုင်းဓာတ်ရှိသော ပစ္စည်းတစ်ခုအနေဖြင့် အက်စစ်ဓာတ်တန်ဖိုး ၁၁၉၃.၅ ရှိပြီး ကျောက်မှုန့် (အက်စစ်ဓာတ်တန်ဖိုး ၁၅၂၃.၅) ပြီးလျှင် ဒုတိယအများဆုံးဖြစ်ပြီး တိရစ္ဆာန်အစာကုန်ကြမ်းများတွင် အတော်လေးမြင့်မားသောအဆင့်တွင် ပါဝင်သည်။ ဇင့်အောက်ဆိုဒ် ပမာဏများစွာသည် အစာအိမ်အက်စစ်ပမာဏကို များပြားစွာ စားသုံးပြီး ပရိုတင်းအစာချေဖျက်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေကာ အခြားအာဟာရဓာတ်များ၏ အစာချေဖျက်မှုနှင့် စုပ်ယူမှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ထိုကဲ့သို့သော စားသုံးမှုသည် တိရစ္ဆာန်အစာတွင် ပရိုတင်းနှင့် အခြားအာဟာရဓာတ်များ အစာချေဖျက်မှုကို ပြင်းထန်စွာ သက်ရောက်မှုရှိမည်မှာ သေချာပါသည်။

◆အခြားအာဟာရဓာတ်များ စုပ်ယူမှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်
Zn²+ လွန်ကဲခြင်းသည် အာဟာရစုပ်ယူမှုနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ပြီး သံနှင့် ကြေးနီကဲ့သို့သော သဲလွန်စဒြပ်စင်များ စုပ်ယူမှုကို ထိခိုက်စေကာ၊ ထို့ကြောင့် ဟေမိုဂလိုဘင်ပေါင်းစပ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး သွေးအားနည်းရောဂါကဲ့သို့သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ဖြစ်စေသည်။
◆အူလမ်းကြောင်း အမြှေးပါးဆဲလ်များ၏ အက်ပေါ့တိုးဆစ်
အူလမ်းကြောင်း အမြှေးပါးဆဲလ်များတွင် Zn²+ အလွန်အကျွံပါဝင်မှုသည် ဆဲလ် apoptosis ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အူလမ်းကြောင်းဆဲလ်များ၏ တည်ငြိမ်သောအခြေအနေကို နှောင့်ယှက်နိုင်ကြောင်း သုတေသနပြုချက်များအရ သိရသည်။ ၎င်းသည် ဇင့်ပါဝင်သော အင်ဇိုင်းများနှင့် transcription factor များ၏ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေရုံသာမက ဆဲလ်သေဆုံးမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပြီး အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

◆ဇင့်အိုင်းယွန်းများ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု
အူလမ်းကြောင်းမှ အပြည့်အဝ မစုပ်ယူနိုင်သော ဇင့်အိုင်းယွန်းများသည် နောက်ဆုံးတွင် မစင်နှင့်အတူ စွန့်ထုတ်ခံရမည်ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် မစင်ထဲတွင် ဇင့်ပါဝင်မှု သိသိသာသာ မြင့်တက်လာစေပြီး မစုပ်ယူရသေးသော ဇင့်အိုင်းယွန်းများစွာ စွန့်ထုတ်ခံရကာ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ဤဇင့်အိုင်းယွန်းပမာဏ များပြားစွာ ထုတ်လွှတ်ခြင်းသည် မြေဆီလွှာကို ကျစ်လစ်စေရုံသာမက မြေအောက်ရေတွင် လေးလံသောသတ္တုညစ်ညမ်းမှုကဲ့သို့သော ပတ်ဝန်းကျင်ပြဿနာများကိုပါ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

ကာကွယ်ပေးသော ဇင့်အောက်ဆိုဒ်နှင့် ထုတ်ကုန်၏ အားသာချက်များ-
◆ကာကွယ်ပေးသော ဇင့်အောက်ဆိုဒ်၏ အပြုသဘောဆောင်သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
ကာကွယ်မှုပေးသော ဇင့်အောက်ဆိုဒ် ထုတ်ကုန်များ တီထွင်ခြင်းသည် ဇင့်အောက်ဆိုဒ်၏ ဝမ်းလျှောရောဂါ သက်သာစေသော အာနိသင်ကို အပြည့်အဝ အသုံးချရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ အထူးကာကွယ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များမှတစ်ဆင့် မော်လီကျူးများ ပိုမိုများပြားသော ဇင့်အောက်ဆိုဒ်သည် အူလမ်းကြောင်းသို့ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ဝမ်းလျှောရောဂါ သက်သာစေသော အာနိသင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ဇင့်အောက်ဆိုဒ်၏ အလုံးစုံအသုံးချမှု ထိရောက်မှုကို တိုးတက်စေပါသည်။ ဤနည်းဖြင့် ဖြည့်စွက်သည့် နည်းလမ်းသည် ပမာဏများများ ထည့်ထားသော ဇင့်အောက်ဆိုဒ်၏ ဝမ်းလျှောရောဂါ သက်သာစေသော အာနိသင်ကို ရရှိနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ဇင့်အောက်ဆိုဒ်နှင့် အစာအိမ်အက်ဆစ်ကြား ဓာတ်ပြုမှုကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး H+ သုံးစွဲမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ကာ Zn²+ အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ကာ ပရိုတင်း၏ အစာချေဖျက်မှုနှင့် အသုံးချမှုနှုန်းကို တိုးတက်စေကာ ဝက်ပေါက်လေးများ၏ ကြီးထွားမှု စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးကာ ၎င်းတို့၏ အမွေးအမှင် အခြေအနေကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပါသည်။ နောက်ထပ် တိရစ္ဆာန်စမ်းသပ်မှုများအရ ကာကွယ်မှုပေးသော ဇင့်အောက်ဆိုဒ်သည် ဝက်ပေါက်လေးများ၏ အစာအိမ်အက်ဆစ် သုံးစွဲမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး ခြောက်သွေ့သော အရာ၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ စွမ်းအင် စသည်တို့ကဲ့သို့သော အာဟာရဓာတ်များကို အစာချေဖျက်မှုကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပြီး ဝက်ပေါက်လေးများ၏ နေ့စဉ် ကိုယ်အလေးချိန်တက်ခြင်းနှင့် အသားနှင့် အစာအချိုးကို သိသိသာသာ မြင့်တက်စေကြောင်း အတည်ပြုထားပါသည်။

◆ဇင့်အောက်ဆိုဒ်၏ ထုတ်ကုန်တန်ဖိုးနှင့် အားသာချက်များ-
အစာချေဖျက်နိုင်စွမ်းနှင့် အသုံးပြုမှုကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေသောကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပါသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ ဝမ်းလျှောခြင်းဖြစ်ပွားမှုကို ထိရောက်စွာ လျှော့ချပေးပြီး အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်ပေးပါသည်။
ဝက်ကလေးများ၏ နောက်ပိုင်းကြီးထွားမှုအတွက် ဤထုတ်ကုန်သည် ၎င်းတို့၏ ကြီးထွားမှုကို သိသိသာသာ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပြီး အသားအရေဖြူဖျော့ခြင်းနှင့် ဆံပင်ကြမ်းတမ်းခြင်းကဲ့သို့သော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ပါသည်။
ထူးခြားသော အနည်းငယ်သာထည့်သွင်းထားသော ဒီဇိုင်းသည် သွပ်အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုအန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးရုံသာမက ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သွပ်ထုတ်လွှတ်မှုမြင့်မားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ညစ်ညမ်းမှုကိုလည်း လျှော့ချပေးပါသည်။