နွေရာသီဖိစီးမှု (ဘီတိန်း) ကို အပင်တွေ ဘယ်လိုခံနိုင်ရည်ရှိလဲ။

နွေရာသီတွင် အပင်များသည် အပူချိန်မြင့်မားခြင်း၊ အလင်းရောင်ပြင်းထန်ခြင်း၊ မိုးခေါင်ခြင်း (ရေဖိစီးမှု) နှင့် အောက်ဆီဒေးရှင်းဖိစီးမှုကဲ့သို့သော ဖိအားများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။ ဘီတိန်းသည် အရေးကြီးသော အော့စမိုတစ်ထိန်းညှိပေးသည့်အရာနှင့် အကာအကွယ်ပေးသည့် လိုက်ဖက်သော ပျော်ဝင်ပစ္စည်းတစ်ခုအနေဖြင့် အပင်များ၏ နွေရာသီဖိစီးမှုများကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ၎င်း၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

၁။ စိမ့်ဝင်မှု ထိန်းညှိခြင်း-
ဆဲလ် turgor ဖိအားကို ထိန်းသိမ်းပါ-

အပူချိန်မြင့်မားခြင်းနှင့် မိုးခေါင်ရေရှားခြင်းတို့ကြောင့် အပင်များသည် ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးပြီး ဆိုက်တိုပလာစမစ် အော့စ်မိုတစ် အလားအလာ (သိပ်သည်းဆများလာခြင်း) မြင့်တက်လာကာ ရေစုပ်ယူနိုင်စွမ်း ပိုမိုအားကောင်းသော ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဆဲလ်များ သို့မဟုတ် ဆဲလ်နံရံများမှ ဆဲလ်များ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းနှင့် ညှိုးနွမ်းခြင်းတို့ကို အလွယ်တကူ ဖြစ်စေသည်။ ဘီတိန်းသည် ဆိုက်တိုပလာစမ်တွင် ပမာဏများစွာ စုပုံလာပြီး ဆိုက်တိုပလာစမ်၏ အော့စ်မိုတစ် အလားအလာကို ထိရောက်စွာ လျော့ကျစေပြီး ဆဲလ်များ၏ မြင့်မားသော turgor ဖိအားကို ထိန်းသိမ်းရန် ကူညီပေးကာ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေပြီး ဆဲလ်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်၏ တည်တံ့မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။

Betaine မှ စိုက်ပျိုးသည်

ဟန်ချက်ညီသော vacuolar osmotic ဖိအား:

အော်စမိုတစ်ဖိအားကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အော်စမိုတစ်အိုင်းယွန်းများစွာ (K⁺၊ Cl⁻ စသည်) သည် ဗေကျူအိုးလ်တွင် စုပုံလာသည်။ ဘီတိန်းသည် အဓိကအားဖြင့် ဆိုက်တိုပလာဇမ်တွင် ရှိနေပြီး ၎င်း၏စုပုံလာမှုသည် ဆိုက်တိုပလာဇမ်နှင့် ဗေကျူအိုးလ်များအကြား အော်စမိုတစ်ဖိအားကွာခြားချက်ကို ဟန်ချက်ညီစေရန် ကူညီပေးပြီး ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှု အလွန်အကျွံကြောင့် ဆိုက်တိုပလာဇမ် ပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။

စတော်ဘယ်ရီ ဘီတိန်း

၂။ ဇီဝမော်လီကျူးများကို ကာကွယ်ခြင်း-
တည်ငြိမ်သော ပရိုတင်းဖွဲ့စည်းပုံ:

အပူချိန်မြင့်မားခြင်းသည် ပရိုတင်းဓာတ်ပြိုကွဲခြင်းနှင့် အသက်မဝင်ခြင်းတို့ကို အလွယ်တကူ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဘီတာအိန်း မော်လီကျူးများသည် အပေါင်းနှင့် အနုတ်ဓာတ် (zwitterionic) များကို သယ်ဆောင်ပြီး ဟိုက်ဒရိုဂျင် ချည်နှောင်မှုနှင့် ရေဓာတ်ဖြည့်တင်းမှုမှတစ်ဆင့် ပရိုတင်းများ၏ သဘာဝပုံသဏ္ဍာန်ကို တည်ငြိမ်စေပြီး အပူချိန်မြင့်မားသောအခါ မှားယွင်းခေါက်ခြင်း၊ စုစည်းခြင်း သို့မဟုတ် အသက်မဝင်ခြင်းတို့ကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ၎င်းသည် အင်ဇိုင်းလှုပ်ရှားမှု၊ အလင်းစွမ်းအင်သုံး ဓာတ်ပြုခြင်းတွင် အဓိကပရိုတင်းများနှင့် အခြားဇီဝဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ပရိုတင်းများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

အကာအကွယ်ဖလင်စနစ်:

အပူချိန်မြင့်မားပြီး ဓာတ်ပြုနိုင်သော အောက်ဆီဂျင်မျိုးစိတ်များသည် ဆဲလ်အမြှေးပါးများ၏ lipid bilayer ဖွဲ့စည်းပုံ (ဥပမာ thylakoid အမြှေးပါးများနှင့် plasma အမြှေးပါးများကဲ့သို့) ကို ပျက်စီးစေနိုင်ပြီး အမြှေးပါးပုံမှန်မဟုတ်သော အရည်ပျော်မှု၊ ယိုစိမ့်မှုနှင့် ပြိုကွဲမှုများကိုပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ Betaine သည် အမြှေးပါးဖွဲ့စည်းပုံကို တည်ငြိမ်စေပြီး ၎င်း၏ပုံမှန်အရည်ပျော်မှုနှင့် ရွေးချယ်နိုင်သော စိမ့်ဝင်နိုင်စွမ်းကို ထိန်းသိမ်းပေးကာ photosynthetic အင်္ဂါများနှင့် organelles များ၏ တည်တံ့မှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။

၃။ ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းကာကွယ်မှု-
အော့စမိုတစ် မျှခြေကို ထိန်းသိမ်းပြီး ဖိစီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒုတိယအဆင့် ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချပေးသည်။

ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်း အင်ဇိုင်းများ (superoxide dismutase၊ catalase၊ ascorbate peroxidase စသည်) ၏ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို တည်ငြိမ်စေခြင်း၊ အပင်၏ကိုယ်ပိုင် ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်း ကာကွယ်ရေးစနစ်၏ ထိရောက်မှုကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းနှင့် ဓာတ်ပြုနိုင်သော အောက်ဆီဂျင်မျိုးစိတ်များကို ရှင်းလင်းရန် သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ကူညီပေးသည်။
ဓာတ်ပြုနိုင်သော အောက်ဆီဂျင်မျိုးစိတ်များကို သွယ်ဝိုက်ဖယ်ရှားခြင်း-

နွေရာသီတွင် နေရောင်ခြည်ပြင်းပြင်းနှင့် အပူချိန်မြင့်မားခြင်းသည် အပင်များတွင် ဓာတ်ပြုမှုဖြစ်စေသော အောက်ဆီဂျင်မျိုးစိတ်များစွာ ထုတ်လုပ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အောက်ဆီဒေးရှင်းပျက်စီးမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဘီတိန်းသည် အားကောင်းသော အင်တီအောက်ဆီးဒင့် မဟုတ်သော်လည်း အောက်ပါတို့မှတစ်ဆင့် ရရှိနိုင်ပါသည်-

၄။ အလင်းစွမ်းအင်သုံး အစာချက်လုပ်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးခြင်း
အပူချိန်မြင့်မားခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သောအလင်းရောင်ဖိအားသည် အလင်းစွမ်းအင်သုံး အစာချက်လုပ်ခြင်း၏ အဓိကယန္တရားဖြစ်သည့် Photosystem II ကို သိသာထင်ရှားသော ပျက်စီးမှုဖြစ်စေသည်။ Betaine သည် thylakoid အမြှေးပါးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး Photosystem II complex ၏ တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးကာ အီလက်ထရွန်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကွင်းဆက်၏ ချောမွေ့သောလည်ပတ်မှုကို သေချာစေပြီး Photosynthesis ၏ Photoinhibition ကို သက်သာစေသည်။

 

၅။ မီသိုင်းအလှူရှင်အနေဖြင့်-

ဘီတိန်းသည် မီသီယိုနင်း သံသရာတွင် ပါဝင်သော သက်ရှိများတွင် အရေးကြီးသော မီသိုင်းအလှူရှင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖိစီးမှုအခြေအနေများအောက်တွင်၊ ၎င်းသည် မီသိုင်းအုပ်စုများကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် ဖိစီးမှုကို တုံ့ပြန်သည့် အချို့သော အရာများ၏ ပေါင်းစပ်မှု သို့မဟုတ် ဇီဝဖြစ်စဉ် ထိန်းညှိမှုတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။

အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ပူပြင်းသောနွေရာသီတွင် အပင်များအပေါ် ဘီတိန်း၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်မှာ-

ရေထိန်းသိမ်းမှုနှင့် ခြောက်သွေ့မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း-အော့စမိုတစ် ထိန်းညှိမှုမှတစ်ဆင့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းကို တိုက်ဖျက်ခြင်း။
အပူဒဏ်ခံနိုင်မှုကာကွယ်မှု:ပရိုတင်းများ၊ အင်ဇိုင်းများနှင့် ဆဲလ်အမြှေးပါးများကို မြင့်မားသောအပူချိန်ကြောင့် ပျက်စီးမှုမှ ကာကွယ်ပေးသည်။

အောက်ဆီဒေးရှင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း-antioxidant စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးပြီး photooxidative damage ကို လျော့နည်းစေသည်။
အလင်းစွမ်းအင်သုံး အစာချက်လုပ်ခြင်းကို ထိန်းသိမ်းပါ-အလင်းစွမ်းအင်သုံး အင်္ဂါများကို ကာကွယ်ပေးပြီး အခြေခံစွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။

ထို့ကြောင့် အပင်များသည် အပူချိန်မြင့်မားခြင်းနှင့် မိုးခေါင်ခြင်းကဲ့သို့သော ဖိစီးမှုအချက်ပြမှုများကို ခံစားရသောအခါ၊ ၎င်းတို့သည် ဘီတာအင်းပေါင်းစပ်မှုလမ်းကြောင်း (အဓိကအားဖြင့် ကလိုရိုပလတ်စ်တွင် ကိုလင်းဓာတ်တိုးခြင်း နှစ်ဆင့်မှတစ်ဆင့်) ကို အသက်ဝင်စေပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ဖိစီးမှုခံနိုင်ရည်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် နွေရာသီပတ်ဝန်းကျင်ကြမ်းတမ်းသောပတ်ဝန်းကျင်များတွင် ၎င်းတို့၏ ရှင်သန်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ရန် ဘီတာအင်းကို တက်ကြွစွာစုဆောင်းကြသည်။ မိုးခေါင်မှုနှင့် ဆားငန်ဒဏ်ခံနိုင်သော သီးနှံအချို့ (ဥပမာ သကြားမုန်လာဥနီ၊ ဟင်းနုနွယ်ရွက်၊ ဂျုံ၊ ဘာလီစသည်) သည် ဘီတာအင်းစုဆောင်းနိုင်စွမ်း မြင့်မားသည်။

စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှုတွင် ဘီတိန်းကို ပြင်ပမှပက်ဖျန်းခြင်းကို ဇီဝလှုံ့ဆော်ပေးသည့်အရာအဖြစ်လည်း သီးနှံများ (ပြောင်း၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ငရုတ်သီးစသည်) ၏ နွေရာသီအပူချိန်မြင့်မားမှုနှင့် မိုးခေါင်မှုဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် အသုံးပြုပါသည်။

 


ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၁ ရက်